TUINTIPS VOOR IEDEREEN!

De kunst van het composteren

Hoeveel tomaten heb je nodig om één kilo tomaten te produceren? Nou: één kilo.

Huh?

Toch is dit de samenvatting van de kringloop van het leven. Als de tomaten vergaan, zal het water weer zee, en daarna regen, en daarna weer plant worden. De koolstof wordt kooldioxide en verwaaid met de wind, maar een andere plant zal dit weer opnemen en er weer stengels, bladeren en, wie weet, weer tomaten van maken. En ook de mineralen eruit zullen weer worden opgenomen door nieuwe planten.

Dit is eigenlijk wat we doen als we compost maken: we laten plantmateriaal vergaan, zodat de mineralen weer beschikbaar komen voor nieuwe planten. En het levert ook nog een mooi rul grondje op!

Hoe maak je compost?
De meeste mensen hebben een compostvat, en dat is ook het handigste. Maar je kunt je materiaal ook gewoon op een hoop zetten.
En daarin of daarop gooi je dus plantenresten, etensresten, bladeren enz. Zo simpel. Het materiaal zal langzaamaan vergaan, en onderin ontstaat een donker gekleurd spul: de compost. In de zomer vergaat het snel, in de winter gebeurt er weinig. Maar in het voorjaar, als je wilt gaan zaaien en mesten, dan maak je het luikje van je compostvat open, en hoef je het zwarte goud allen maar op te scheppen.

Mag alles op de composthoop?
Nee. Het compostvat is geen vuilnisvat. Papier, plastic, aardappelmesjes horen elders. As van open haard of barbeque: van schoon, niet geïmpregneerd hout kan waarschijnlijk wel, maar liever niet. Maar schillen van geïmpregneerde sinasappelen schimmelen soms al in de winkel, dus zo sterk kan dat spul niet zijn. Die doe ik dus wel in de compost.
Een apart verhaal is ziekte. Ook ogenschijnlijk gezonde planten kunnen ziektekiemen bij zich dragen. En via de compost zou je die verspreiden naar je nieuwe teelten. Dus ook voor de compost moet je wisselteelt doen! Nu hoeven niet alle teelten compost: eigenlijk alleen de bladgewassen. Dus als je het afval van bladgewassen apart houd, dan kun je met het overige je sla, kolen ed mesten. De wortels van koolplanten moet je hoe dan ook ver weg stoppen, wegens het gevaar van knolvoet. Ook het loof van aadappelen en tomaten is vaak besmet, met phytophtora. Dus ook dit, net als de koolstronken, apart verwerken, bv in de siertuin. Of in de groene bak van de gemeente.

En hout?

We bedoelen natuurlijk takken, snoeiafval ed. geverft of geïnpregneerd hout gaan we niet composteren. Hout geeft twee problemen: omdat het langzaam vergaat, zit je compost vol met takjes. Dat verwerkt lastig. Verwerk takken daarom tot een takkenril, zie aldaar.

Het tweede probleem is, dat compost een beetje de gemiddelde samenstelling van levend materiaal moet hebben. En hout bevat heel weinig eiwit, ofwel stikstof. Dat geldt ook voor stro, dode stengels ed. Dus meng dit materiaal bv. met vers groen blad. Mengen is hoe dan ook een goed idee: dikke pakketten gemaaid gras of bladeren koeken op elkaar en vergaan dan nog maar heel moeilijk. Om te vergaan is lucht nodig, en door af en toe te roeren, kan dat ook makkelijker erbij.

Onkruidzaden.

In theorie wordt de composthoop zo warm, dat ziektekiemen en onkruidzaden dood gaan. In de praktijk dus niet. Mesten met een laagje compost komt dus vaak neer op zaaien van onkruid. Oplossingen daarvoor zijn: het zaaibed alvast klaarmaken en een paar weken laten liggen, en vervolgens het onkruid verwijderen, of op rijtjes zaaien en met de hak er tussen door.